Resources

Oxfam's catalogue for schools

Children and diversity

Countries and continents

Disasters and emergencies

Food, trade and globalisation

Peace and conflict

Sudan: Crisis in Darfur

Iraq: War and peace

Rights and social justice

Sustainability

Water

Welsh language

Wedi’r rhyfel …

From Iraq: war and peace online resource

Photo: Geoff Hann/Hinterland Travel

Yr argyfwng dyngarol

Mae Irac wedi cael ei difrodi’n ddifrifol gan y rhyfel. Bydd cymorth dyngarol yn costio rhwng un a deg biliwn o ddoleri. Gallai ailadeiladu gostio cymaint â $105 biliwn. Ond mae hanes diweddar wedi dangos bod mwy yn cael ei wario, at ei gilydd, ar ryfel nac ar ailadeiladu — er enghraifft, yn Affganistan, yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym Medi 2002, gwariodd UDA $13 biliwn ar y rhyfel a $10 miliwn ar waith sifil a chymorth dyngarol. Mae llywodraeth y DG wedi addo £240 miliwn mewn cymorth i Irac, ond wedi gwario £3 biliwn ar y rhyfel.

Ac nid oes ond ychydig iawn o amser — mae llawer o bobl wedi bod heb ddŵr a thrydan ers dechrau’r rhyfel, a bellach maent yn rhedeg allan o fwyd. Gyda’r boblogaeth yn dioddef gan ddiffyg maeth, mae’r ifainc a phobl oedrannus iawn yn arbennig o agored i niwed, ac ni allant fforddio aros.

Y dyfodol

Bydd gweinyddiaeth dros dro, sy’n cael ei harwain gan UDA, yn cael ei llywyddu gan Jay Garner, Cadfridog Americanaidd wedi ymddeol, ac mae’r Americanwyr yn ystyried aelodau o’r gwrthbleidiau Iracaidd fel arweinwyr newydd posibl. Yr arweinydd mwyaf tebygol, i bob golwg, yw Ahmed Chalabi, arweinydd Cyngres Genedlaethol Irac, sy’n cael ei gefnogi gan UDA, ac sydd wedi byw yn UDA a Llundain ers 1956.

Mae Barbara Stocking, Cyfarwyddwr Oxfam, ymysg llawer o bobl sydd wedi galw am i Irac ddod dan ofal y Cenhedlodd Unedig: ‘Y Cenhedloedd Unedig yw’r unig sefydliad sydd â’r cyfreithlonrwydd rhyngwladol i helpu Iraciaid i adeiladu eu hawdurdod cynrychiadol eu hunain... Y mae’n amser i’r gymuned ryngwladol wrando ar alwad [Kofi] Annan ar i’r Cenhedloedd Unedig “ailddarganfod eu hymdeimlad o bwrpas”.’

Pwy bynnag fydd â gofal, bydd angen gwaith clirio enfawr iar y dechrau; nid y lleiaf o’r problemau yw gweddillion y bomiau clwstwr a gafodd eu gollwng heb ffrwydro mewn hyd at 40 y cant o achosion, ac effeithiau’r bomiau wraniwm disbydd sy’n gadael ymbelydredd ac yn achosi canser a difrod amgylcheddol.

Mae Tony Blair wedi cysylltu disodli Saddam Hussein gyda chytundeb heddwch yn y Dwyrain Canol, a fyddai’n cynnwys datrys y gwrthdaro rhwng Israel a Phalesteina. Ond hyd yma, nid oes unrhyw ddyddiad wedi ei bennu ar gyfer symud y broses hon yn ei blaen.

From Iraq: war and peace online resource